নিকলাচ ৰ ‘ৰিকৰ আৰু সিংহদ্বাৰ

 

নিকলাচ ৰ ‘ৰিকৰ (১৮৭৪-১৯৪৭) , জন্মসূত্ৰে ৰাছিয়াৰ যদিও জীৱনৰ সুদীৰ্ঘ চাৰিটা দশক তেও ভাৰতৰ কুলু ঘৰ কৰি লৈছিল৷ কুলুৰ নগ্গৰ চহৰৰ মানুহৰ বাবে তেও এতিয়াও মহৰ্ষি৷ সমগ্ৰ বিশ্বতে থকা অনুগামী সকলৰ মাজত তেও হিমালয়ৰ হাজাৰ বিজাৰ ছবি, তাৰ আগৰ সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি থকা ছবি ,গ্ৰন্থ, দৰ্শন আৰু বিখ্যাত পৰিয়ালৰ সদস্য চকলৰ বাবে জনা যাত (অন্তৰীক্ষৰ এটি তৰা এই বিখ্যাত পৰিয়ালৰ নামত উৎসৰ্গীত , তেওঁৰ পুত্ৰ  Svetoslav ৰ পদ্ম বটা বিজয়ী আৰু এটা বলিউড সম্পৰ্কও আছে )

 

মোৰ দ্বিতীয় গ্ৰন্থ -সিংহদ্বাৰ (ৰচনাকাল ২০০০- ২০১৩/১৪) নিকলাচ ৰ ‘ৰিকৰ জীৱন দৰ্শন আৰু ১৯২৩ চনত মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ চিকাগো চহৰত প্ৰথম প্ৰদৰ্শন কৰা ছবিৰ শৃঙ্খল : চাংক্টাৰ প্ৰভাৱ আছে৷ সিংহদ্বাৰে ২০১৬ মুনিন বৰকটকী সাহিত্য বটা পোৱাৰ পিছত প্ৰায় এবছৰৰ ভিতৰতে গ্ৰন্থখন পাবলৈ নোহোৱা হল৷ আজি সুদীৰ্ঘ ৬ বছৰ পিছত পূৰ্বায়ণ প্ৰকাশনে কিতাপখনৰ ২য় প্ৰকাশ কৰি উলিয়াইছে ৷ সেই উপলক্ষে ৰৰিকৰ ৰ চাঙ্কটা শৃঙ্খল আৰু সিংহদ্বাৰৰ মাজৰ সম্পৰ্ক ৰূপে এই ভিডিও৷

COVID আৰু হেৰুৱা সকল

Photo credit :Rohit Jawalkar @ unspalsh

অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে আমি হেৰুৱাইছো অসমীয়া সমাজ জীৱন সাহিত্য ক্ষেত্ৰত বহুবছৰৰ পৰা আৰিহনা যোগাই যোৱা বহুজনক৷ লক্ষ্মীনন্দন বৰা চাৰ , হোমেন বৰগোহাঞি চাৰক সমাজৰেই বাটকতিয়া আছিল৷ সমাজ জীৱনত এই শুন্যতা আনুবৱ হৈ ৰব ৷ব্যক্তিগত ভাবে দুই এবাৰ লগ পাওতে তেওলোকে যোগোৱা উৎসাহ অনুপ্ৰেৰণাও মনত ৰব৷

আৰু বহুজনক হেৰুৱাইছো যোৱাকেইদিন মানৰ ভিতৰত৷ মোৰ ঘনিষ্ঠ পৰিষৰৰ ভিতৰতেই আয়ুশমান দত্ত ,সমবয়সীয়া অনুজীৱবিজ্ঞানী উৎপলা দেৱী (নন-কোভিড কিন্তু আপ্ৰত্যাশিত), আমাৰ গুাৱাহাটীৰ চুবুৰীৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ ফতিক কলিতা খুড়া , লচকৰ খুড়ী, আনকি সমবয়সীয়া আনকি বহু কনিস্ত অনুজৰো যোৱা কেইদিনতেই আভাবনীয়ভাবে হেৰুৱাই পেলাইছো৷ আতাইবোৰে এক বুজাব নোৱাৰা শুন্যতা আনি দিছে৷ যুব সাংবাদিক আয়ুশমানক তেওৰ কিশোৰ অৱস্থাৰ পৰাই জানো৷ যেতিয়া চেন্টিনেলত কাম কৰিছিল উদ্যম আৰু সৃজনিশিলতাৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা দেখি ভাল লাগিছিল৷ তাৰ পচিটিভ ,সংকতজনক আৰু হেৰুৱাৰ তিনিওতা খবৰ আতি ক্ষিপ্ৰভাবে আহিল৷

আৰু ব্যক্তিগত ভাৰতীয় প্ৰেক্ষাপতত ?

ডা টি এন ঢোল চাৰ , ভাৰতৰ আগশাৰীৰ ভাইৰলোজিষ্ট (মাইক্ৰবায়লজীৰ) , ভালেকেইবাৰমান পেচাগত কামত লগ পাওতে তেওৰ উৎসাহ আৰু উৎসাহী ৰুপ মনত পৰে (লক্ষ্মীনন্দন বৰা চাৰ , হোমেন বৰগোহাঞি চাৰৰ লেখীয়া)৷ বহু ভাইৰাচৰ লেবৰ ভিতৰত ধৰা পেলোৱাৰ কৌশলবোৰ তেৱেই প্ৰথম ভাৰতত প্ৰতিস্থা কৰিছিল৷ SARS-Cov2 নামৰ এটা ভাইৰাচ আহিল , আৰু তেও প্ৰথম কেইমাহতেই তাৰ কবলত পৰি আৰু ঘুৰি নাহিল৷

দুদিন মান আগলৈকে আমাৰ আনুস্থানত কাম কৰা সহকৰ্মীৰ (চিকিৎসাকৰ্মী) অৰ্ধেক কভিড-১৯ত সংক্ৰমিত আছিল,লাহে লাহে ঘুৰি আহিবলৈ ধৰিছে৷ তাৰে এজন কনিস্ত চিকিৎসক (ঘৰৰ একমাত্ৰ সন্তান ,বাপেক নাই) , প্ৰথম বৰ্ষৰ স্নাতোকত্তৰ হিচাপে নাম ভৰ্তি কৰিছিল এটা চুপাৰস্পেচিয়েলিতি বিভাগত৷ অতিমাৰি আৰম্ভ হোৱাত যোৱা এবছৰে অকল কোভিড সেৱাই কৰিলে , এটাও চুটি লোৱা নাছিল, কোভিড হ’ল , আই চি ইউ লৈ গৈ আৰু ঘুৰি নাহিল৷

আৰু চুবুৰীৰ বা সহকৰ্মী সকলৰ সকলৰ ,জনা নজনা বহু মানুহৰৰ হেৰুৱা বোৰতো আছেই৷

এয়া আকল মোৰেই নহয়, এতিয়া যাৰ লগতেই কথা নাপাতো প্ৰত্যেকৰে একে ভাৱনা৷ আমি এক অব্যক্ত হেৰোৱাৰ বেদনা লৈ ঘুৰি ফুৰিছো৷

অসমীয়া পডকাষ্ট অন্বেষণ

  

পডকাষ্ট কি তাক লৈ বন্ধুমহলত বেছিভাগেই সোধা বাবে জনাইছো যে ই এটা শ্ৰব্য মাধ্যম ৷ মানে ধৰক ব্যক্তিগত ই ৰেডিও ষ্টেশ্বন ৷ You Tube Channel বুলিয়েই ধৰক ৷ কিন্তু এয়া শ্ৰব্য মাধ্যম , শুনিবহে পাৰিব ৷ গতিকে চকু কেইতাই অলপ আৰাম পায় আৰু লগতে আপুনি কৰি থকা কামতোও (পঢ়া, গাড়ী চলোৱা, ভাত ৰন্ধা ইত্যাদি ) ব্যাঘাত নহয়৷ সেইবাবে বহুতেই তাক শুনিবলৈ, পৰিবেশন কৰিবলৈ ধৰিছে৷ গান, কথা, সাহিত্য, গল্প , ৰেচিপি , নিজৰ ধোল , সাক্ষাৎকাৰ , আলোচনা চ’ব শুনিব পাৰি ৷ You Tube ৰ লগত থকা আনতো পাৰ্থক্য হল যে একে পডকাষ্ট বহুত APP ,ৱেবচাইতত উপলব্ধ হব পাৰে যেনে ধৰক Spotify , Apllepodcast Googlepodcast, Anchor  ইত্যাদি ,যেনে ধৰক বিবিধ ভাৰতীৰ গীতমালা গুৱাহাটী, ইম্ফল , দিল্লী ৰেডিওৰ পৰা একেলগা শুনা ৷ বেছিসংখ্যক পডকাষ্ট বিনামুলীয়া৷

এটা দিন আছিল যে কেবল টিভিৰ দৰে এটা World space radio বুলি এটা ৰেডিও চাৰ্ভিচ, আৰু আমি এনে interestingমাধ্যমত আগ্ৰহী আছিলো বাবে খৰচ কৰি হলেও ভাল content ৰ বাবে তাৰ গ্ৰাহক আছিলো৷ কিন্তু -Video Killed the Radio girl … World space radio বৰ্তিব নোৱাৰিলে ৷

 

কিন্তু তাৰ প্ৰায় পাচ- দহ বছৰ মান পিছত পডকাষ্ট তেনে ৰুচিৰ মানুহৰ বাবে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিল 

আগ্ৰহ আৰু creative খজুৱটীৰ বাবেই এটা #অন্বেষন বুলি অসমীয়া পোডকাষ্ট খুলিছো, কামৰ হেছাত সিমান সময় পোৱা নাই যদিও খজুৱাইছে যেতিয়া উপাই নাই ৷ বিষয় হিচাপে আনৰ কিছুমান interesting কাম ৷

 

অসমীয়াত পডকাষ্ট আছে যদিও ভিন্নতা কম ,সেয়ে ই খুলিছিলো #অন্বেষন 

অসমীয়া কথা , অসমৰ কথা , তেওলোকৰ কথা.যাৰ কথা পতা হোৱা নহয় , ভাবিবলৈ সময় নহয় , পাৰিলে নিজৰ ধোল নবজাও কাৰণ পৃথিৱীত বহূ মানুহেই বহু ভাল কাম কৰি আছে , সেইবিলাকৰ বিষয়েওতো আলোছনা হব লাগে 

আপোনাৰো যদি কিবা কৱ লগিয়া আছে মোৰ ইমেইলত যোগাযোগ কৰিব-

 

যি সকল ৰাইজ পডকাষ্ট মাধ্যমতোৰ বিষয়ে জানে তেওলোকে তলৰ লিঙকত সংযোগ কৰি #অন্বেষন  শুনিব পাৰে 

 

 

Spotify

Apllepodcast,

Googlepodcast

Anchor

 

 

 

 

 

  

বিবৰ্তন

                                             Book Trailer Link

এই দুৰ্দিনৰ মাজতেই বহু বছৰৰ সহযোগিতাৰ পিছত অবশেষত প্ৰকাশ পাইছে

বিবৰ্তন৷

ই কাহিনী আফ্ৰিকাৰ বাহিৰত পৃথিৱীৰ প্ৰথম হত্যাকাৰীজনৰ
কঙ্গো ৰ ভিতৰৰ অবৈধ খনিত অপহৃত শিশুজনৰ  
কেচাইখাইটীৰ জীৱন্ত বলি বা তিৰাশীৰ তামোলপুৰীয়া ভুতৰ 
চাহাৰণপুৰত বাছত পোৱা এখন কটা হাতৰ, কৰবেটৰ বলিয়া হাতীৰ 
চিলিকন ভেলেীত সপোনৰ ভিতৰত আবদ্ধ বিজ্ঞানীৰ 
ভবিষ্যতৰ বাৰ কোডত আবদ্ধ পৃথিৱীৰ জনগণৰ

এখন চুটি গল্প (২০০৯-২০১৯ ) সংকলন

বেটুপাত ৰ বাবে ( ছবি : অপুৰ্ব ৰাজবংশী Apurba Rajbongshi , ৰুপাঙ্কণ : উদ্দীপ তালুকদাৰ Uddip Talukdarp ) ওচৰত অলেখ কৃতজ্ঞতা জনাইছো, আগ্ৰহী পঢ়ুৱৈয়ে সময় সুবিধা পালে পঢ়ি পঠন অভিজ্ঞতাৰ মিঠা-তিতা বোৰ অকপতে জনালে ঋণী হৈ ৰ’ম

প্ৰকাশক: পেপিৰাজ বুকছ এণ্ড বিয়ন্ড

পাণ বজাৰ, গুৱাহাটী

মুঠ পৃষ্ঠা :২৮২

আমাজনত উপলব্দ লিংক ইয়াত সংযোগ দিয়া হৈছে : আমাজন

পানী আৰু ভাইৰাচ

ভৰলু নদীত ক’ৰণা ! 

এই বাক্যশাৰিক মেটাফৰ হিচাপে লৈ আমি বিজ্ঞাণ ,সত্য ,ভয় ধাৰণা আদিক লৈ চলা খৱৰৰ গণ শংকাক লৈ আলোচনা কৰিব পাৰি৷ 

প্ৰথমতে মুল কযা , ভৰলু নদীত ক’ৰণা শংকাৰ বিষয় হয় নেকি? 

ভয়ৰ কাৰণ কিয় ? সেই সংক্ৰমণৰ বাহক হব? ঠিক ক’লেৰা, পলিও, তাইফইড আদিৰ দৰে৷   

হ’ব নালাগে৷ কিয় ? কাৰণ কি পদ্ধতিৰে ক’ৰণা ভাইৰাচ নদীৰ পানীত ধৰা পৰিছে , নিশ্ছয় RT-PCR. এতিয়া কথা হল RT-PCR এ ভাইৰাচ জীৱন্তে ধৰিব নোৱাৰে, তাৰ RNA তো হে ধৰিব পাৰে , জীৱিত অবস্থাত নহয়৷ ধৰা হল লাখটকিয়াত আজিৰ পৰা হাজাৰ বছৰ আগৰ ডাইনচৰৰ ফচিল এটা আবিস্কৃত হল ,তাৰ পৰা ডাইনচৰৰ DNA/RNA  RTPCR ত ধৰা পৰিল - সি বাৰু এইধৰনেৰে প্ৰকাশ কৰা হব- লাখটকীয়াত ডাইনচৰৰ আতঙ্ক?

হয় অতিমাৰিৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই এই কথা গম পোৱা গৈছিল যে ভাইৰাচটো শৌচৰ পৰাও নিৰ্গত হয়, (RNA) ভালেমান দিনলৈ কিন্তু এতিয়ালৈ ভাইৰাচতো শৌচৰ পৰা জীবিত ভাবে কোনো -virus culture- কৰি সি খাদ্য বা পানীত আন মানুহলৈ সংক্ৰমণ হোৱাৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাই৷ খুব সম্ভৱ তাত লিপিড এনভেলপ থকা বাবেই সি পাকস্থলীৰ নানা ধৰনৰ পাচক ৰসৰ প্ৰভাৱৰ বাবে বিচূৰ্ণ হয়? সেইবাবেই থু খেকাৰ ৰ পৰা সকলোৱে ( আতি কম থাইত হলেও যত ভাইৰাচ কালচাৰ কৰাৰ সুবিধা আছে ) ভাইৰাচতো জীবন্তে উদ্ধাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে৷ 

মুল কথালৈ আহো ভৰলু নদীত ক’ৰণাৰ RNA কৰ পৰা আহিল , নিশ্চয় শৌচৰ পৰা৷  তাক লৈ ক’ৰণা সংক্ৰমিত বেচিকৈ হ’ব বুলি উদ্দিগ্ন হব লাগে নেকি?   নালাগে ওপৰত উল্লেখিত কৰাৰ কাৰনে ৷ 

কিনতু ই ভাল কথা নেকি ? নহয়

কিন্তু ভৰলুৰ পানী ভাল নে বেয়া জানীবলৈ আমি RT-PCR কৰিব লাগে নেকি ? চকু মেলি চালেই গম পাম যে নদীত চহৰৰ বেচিভাগৰে  শৌচৰ পানীবোৰ প্ৰবাহিত হৈছে , আৰু দূখৰ কথা যে সেই পানীয়ে বহুতৰে খোৱাপানী কলুশিত কৰাৰ সম্ভাবনাই নহয় , নিৰ্ঘাত কথা৷

গতিকে ইয়াৰ পৰা কৰণা (মানে SARS-CoV2 নামৰ ভাইৰাচতো যি বহুতকে COVID-19 বেমাৰ কৰিব পাৰে) সংক্ৰমণৰ শংকা কম যদিও তাতকৈ বহু বেছি ঘাটক সক্ষমতা থকা -কলেৰা , টাইটড, জনদিচ আদি হাজাৰবিধ অনুজীৱৰ কিন্তু কোনো  লেউলেৱাই ৰখি আছে৷ 

আবু

স্বাধীনতাৰ আগৰ অবিভক্ত কামৰূপ জিলাৰ বিশাল ব্রহ্মপুত্রৰ বিখ্যাত তাৰাবাৰীৰ ঘাটৰ এক চহকী ব্যবসায়ী পৰিয়ালত জন্ম গ্রহণ কৰা আইতাৰ মুখত তাৰাবাৰীৰ ঘাটৰ জাহাজৰ উকি ,চাহাব তথা দেশীয় সাউদৰ লঙ্গৰ , ব্রহ্মপুত্রৰ ধৌ আৰু বানপানীত সতুৰি পাৰ হোৱা কথাই সৌ কাহানীবাই ব্রহ্মপুত্রৰ বুকুত অধুনালুপ্ত হোৱা উন্নত অসমীয়া চহৰ তাৰাবাৰীৰ স্মৃতি সজীৱ কৰি ৰাইছিল। সেই তাৰাবাৰীৰ ঘাটত সতোৰাৰ অভ্যাসেৰেই আৰু উদ্দমৰ বাবেই সত্তৰ বছৰ বয়সতো পুখুৰীত পিছলি পৰা নাতিক সাতুৰি উদ্ধাৰ কৰা বা হৰিদ্বাৰৰ গঙ্গাৰ ঘাট বা পুৰীৰ সমুদ্রত সাতুৰি সাতুৰিও পৰিয়াল তথা সমুহ ৰাইজক আচর্য্যস্তম্ভিত কৰিছিল। কেইবাদশক যুৰি বিয়া সমুহত তাহানীৰ বহু পুৰণি বিয়ানাম লগাই সতেজ পৰিবেশ সৃষ্টি কৰাবাবেও তেখেতক সকলোৱে মনত পেলাব।   

পৰবর্তিকালত বৰপেটা জিলাৰ নগাওঁৰ সম্ভ্রান্ত চৌধুৰী  পৰিয়ালত বিবাহ হোৱাৰ পিছত ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্রামৰ বহু গুৰুত্তপুর্ণ মুহুর্ত সক্রিয়ভাবে প্রত্যক্ষ কৰিছিল। স্বামী প্রয়াত হৃদয়ানন্দ চৌধুৰী  আৰু বৰজনা মহেন্দ্র মোহন চৌধুৰী ৰ (পাছত মুখ্যমন্ত্রী অসম) স্বাধিনতা আন্দোলনত সক্রিয়ভাবে অংশগ্রহন কৰাৰ বাবে ঘৰলৈ অসমৰ প্রায় সকলো আগশাৰীৰ স্বাধিনতা সংগ্রামীৰ আহজাহ আছিল আৰু স্বাধীনোত্তৰ কালত নগাওঁ অঞ্চলৰ শিক্ষা ,চিকিৎসা ,বাট পথ আদি প্রতিস্থাপিত কৰাৰ ঘৰখনৰ সামূহিক অৰিহনাৰ স্বাক্ষৰ তেওঁৰ বিস্ত্রিত জীৱনৰাসিয়ে বহন কৰিছিল।  ইয়াৰ উপৰিও অঞ্চলটোত হিন্দু মুছলমান আৰু সকলো জনগোষ্টীয় লোকেই বসবাস কৰা স্বত্তেও অঞ্চলটোৰ একতা আৰু শৈক্ষিক পৰিবেশ গঠনত আগভাগ লোৱা স্বামী হৃদয়ান্নদ চৌধুৰী ৰ মৃত্যুৰ পিছত অঞ্চলতোৰ সেই উন্নতি আৰু একতাৰ ধাৰাতো অব্যাহত ৰাখিবলৈ নিষ্ঠাৰে চেষ্টা কৰিছিল। বৰপেটা নগাওঁৰ ৰাস মন্দিৰ আৰু ৰাস উৎসবৰ সমুহ ৰাইজৰ সফলভাবে উমৈহতিয়া অংশগ্রহনতো তেখেতে আগভাগ লৈছিল।

যোৱা ২৩ জুলাই,২০১৯ সোমবাৰে বৰপেটা জিলাৰ নগাওঁত আমাৰ আইতা গুণৱালা চৌধুৰীৰ বার্ধক্যজনিত কাৰণত মৃত্যু ঘটে। অঞ্চলটোৰ নৱপ্রজন্ম তথা ভাৰতৰ ভিন্নপ্রান্তত থিতাপি লোৱা পৰিয়ালৰ সদস্য সমুহৰ বাবে অসমৰ বহু ঐতিহাসিক সন্ধিক্ষনৰ স্বাক্ষৰ বহন কৰা তেখেতৰ জীৱনৰ স্মৃতিৰ উৎসও আমাৰ আগৰ পৰা নোহোৱা হৈ পৰিল।     

ন দশকযোৰা সজীৱ স্মৃতিৰ পিছত পৰলোক প্রাপ্তি ঘটাৰ পিছত সেই সফল ধাৰা অব্যাহত কৰাৰ গুৰু দায়িত্ব অঞ্চলটোৰ তথা পৰিয়ালৰ নবপ্রজন্মৰ হাতত আহি পৰিছে।             

অমিতাভ ঘোষৰ হাঙ্গৰী টাইড আৰু এটা শগুন

সমাজিক ভাবে এজন মানুহে নিজকে যিমানেই  ভদ্র বা ৰাজনৈতিক ভাবে নিৰপেক্ষ নেদেখুৱাওঁ কিয় আমি সকলোৱেই কম-বেছি পৰিমাণে পক্ষপাত দুষ্ট আৰু নিজৰ মতবাদৰ পৰিসৰৰ ভিতৰতেই সোমাই ৰৱ খোজে। মোৰো মনত তেনে বহু চিন্তা আছে যাক মই সযতনে লুকুৱাই ৰাখোঁ কাৰণ মই জানো এই মতবাদৰ আঁৰত মোৰ নিজা ব্যক্তিস্বাৰ্থও জৰিত আছে। অসমীয়া আলোচনীত হোৱা ইংৰাজী কিতাপৰ প্ৰবন্ধবোৰৰ আৰতো মোৰ মনত তেনে কিছুমান বিবেচনা আছে যাক মই লুকুৱাই ৰাখিছিলোঁ। ‘প্রকাশ’ৰ ফালৰ পৰা গ্রন্থ বিশেষ সংখ্যাত ইংৰাজী গ্রন্থ এখনৰ বিষয়ে লেখিবলৈ সুবিধা পোৱাত সেই বিষয়টোৰ বন্ধ তলাটো খোল খালে আৰু সেইবাবেই এই লেখা। 

বহু দিনে মোৰ মনত চলি থকা প্রশ্নটো এনেধৰণৰ  অসমীয়া আলোচনীত ইংৰাজী গ্ৰন্থৰ সমালোচনা হয় ?

পক্ষপাতদুষ্ট মনটোই উত্তৰত এই কেইটা বাখ্যা দাঙি ধৰে:

১. অসমীয়া গ্রন্থ সমালোচনা কৰাটো এটি অতি স্পৰ্শকাতৰ বিষয়। অভিমানী লেখক আৰু কিছু ব্যৱহাৰিক সমস্যাৰ বাবে এটা গ্রন্থ সমালোচনাৰ গঠন (structure) কিতাপৰ মূল কথা, কিছু ভাল উক্তি, আৰু পাশ্চাত্যৰব্যৱহাৰিক ধাৰা এটাৰ লগত গ্ৰন্থখনৰ কি মিল আছে তাক আলোচনা কৰা হোৱাৰ পিছত কিছু প্ৰশংসা আৰু পিছত এটা বা দুটা বাক্যতেই কিতাপৰ বিয়োগাত্মক দিশবোৰ আলোচনা কৰি শেষ কৰা হয়। সাম্প্রতিক পৰিস্থিতিৰ বাবে তাতকৈ গভীৰলৈ গলে সমস্যাও আহিব পাৰে বুলি কিছু সচেতন সমালোচকে ইংৰাজী গ্ৰন্থৰ সমালোচনা লেখি বিতর্কৰ পৰাও দূৰত থাকিব বিচাৰে।

২. ইংৰাজী প্রকাশন গোষ্ঠী সমূহে ব্যৱসায়ৰ জ্ঞান আৰু ধাৰণাৰ সুচতুৰ প্ৰয়োগেৰে গ্রন্থ প্রচাৰ কৰাৰ বাবে বহু গ্ৰন্থইগ্ৰন্থপ্ৰেমীৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। বহু সদ্য প্রকাশিত গ্রন্থ বহুচৰ্চিত (বা বিতৰ্কিত) বিষয়কলৈ উপস্থাপন কৰা বাবে ৰাইজৰ মাজত কিতাপখনেউৎসুক তাৰ সৃষ্টি কৰে আৰু তেনে সময়তেই গ্ৰন্থখনৰ ওপৰত লেখা প্রকাশ হলে আলোচনী বা বাতৰি কাকতখনে সমসাময়িক  খা খৱৰ দি থকাৰ কৃতিত্ব আহৰণ কৰে (আৰু লগতে বহুজাতিক ইংৰাজী প্রকাশন গোষ্ঠীয়েও বিনামূলীয়া প্রচাৰ পায়।)

৩. বেছিভাগ সময়তেই সেই নির্বাচিত লেখাৰ কিতাপখন প্ৰতিস্থিত লেখকে লিখা ভাল কিতাপেই হয় যেতিয়া নিবন্ধটোৰ লেখক আৰু পাঠক বিতর্কৰ বাহিৰত থাকে।

৪.  অসমীয়া পাঠকক আন্তৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্যৰ লগত পৰিচয় কৰাই দিয়া।

 প্রকাশ হোৱা প্রবন্ধসমূ্ৰ মুল কাৰণ ৪ নং কাৰণতো মুখ্য কাৰণ হয় বুলি সকলোৱে মানি ল’ব, কিন্তু এই আলোচনাত মই মোৰ মনৰ ভিতৰৰ পক্ষপাত দুষ্ট  দিশটোৰহে উপস্থাপন কৰি তাৰ যুক্তিযুক্ততাৰ পাঠকৰ মনত প্ৰক্ষেপ কৰিম বুলি সিদ্ধান্ত লৈছোঁ। সেইবাবেই ‘প্রকাশে’ দিয়া এই সুযোগৰ পুর্ণ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ  মই অমিতাভ ঘোষৰ The Hungry Tide   (২০০৪,Herper Colins ,৪০০ পৃষ্ঠা )গ্ৰন্থখন বাচি ল’লো।  কিতাপখন মই ২০০৬ চনত উপহাৰ হিচাপে পাইছিলোঁ আৰু পঢ়ি তাৰ গুণাত্মক দিশবোৰ লৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিলোঁ যদিও কিছুমান কথাত অসুবিধাও হৈছিল আৰু খূৱ সম্ভৱ এই চিন্তাৰৰ মূল বীজ মনত তেতিয়াই ৰোপণ হৈছিল। ইতিমধ্যে অমিতাভ ঘোষ ভাৰতীয় মূলৰ ইংৰাজী লেখক সমূহৰ মাজত এজন উজ্জল নক্ষত্ৰ হিচাপে প্ৰতিস্থিত হৈ পৰিছে। গতিকে উক্ত উল্লেখিত ৩ নং নিয়ম (প্ৰতিস্থিত লেখক , সমাদৃত গ্রন্থ বিতর্কৰ উৰ্ধত) তেওঁৰক্ষেত্ৰতোপ্ৰযোজ্য। উপন্যাসখনত বহু গুণাত্বক দিশ আছে কিন্তু যিহেতু আজি মই মোৰ ভিতৰৰ উপপাদ্যতো হে প্রমাণ কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিম সেয়ে পোনপটীয়াকৈ মূল কাহিনীটোলৈ আগবাঢ়োঁ আহক।

মূল কাহিনী : বঙালী মূলৰ মাৰ্কিন যুৱতী পিয়ালী ৰয় পেচাত সমুদ্রীয়-জীৱবিজ্ঞানী (marine biologist ) । পিয়ালী বিলুপ্ত প্রায় নদীৰ প্ৰজাতি –ইৰাৱতী ড’লফিনৰ সন্ধানত সুন্দৰ বনলৈ আহাৰ পথত তেও লগ পায় কানাই দত্তক। কানাই দিল্লীৰ ব্যৱসায়ী আৰু সুন্দৰবন ত বাস কৰা নিজৰ বয়সীয়া ল আত্মীয়ৰ আহ্বানত সুন্দৰ বনলৈ আহিছে। ভাৰত -বাংলাদেশৰ কল্পিত বিভাজন ৰেখাৰ মাজত অৱস্থিত সুন্দৰবন পানী ,অৰণ্য আৰু মোহনাৰ মাজত মানুহৰ এক স্বকীয়স্থিতি আছে। পিয়ালীৰ ভাষাৰ সমস্যাৰ বাবে পিছত কানাই দোভাষীৰো কাম কৰিব লগীয়া হয়। তাৰ পিছত সুন্দৰ বনৰ ঘন- অৰণ্য , মোহনাৰ অন্তহীন জলৰাশী ঘঁৰিয়াল আৰু জন্তু-জানোৱাৰ আৰু ঢেঁকিয়াপতিয়াৰ মাজত হেৰাই পৰি পিয়ালীৰ সহচৰ হয় নদীৰ মানুহ ফকিৰৰ। দুয়োৰে মাজত ভাষাৰ ব্যৱধান থাকিলেও নদী আৰু পানীৰ প্রতি থকা আকৰ্ষণৰ বাবে দুয়ো সেই ইৰাৱতীড’লফিন সন্ধানত আগ বাঢ়োঁতেই উপন্যাসখনত খোল খাই সুন্দৰ বনৰ জনবিশ্বাস আৰু তাৰ ইতিহাস।      

ইয়াত মই অনুধাৱন কৰা সমস্যা সমূহ এনে ধৰণৰ-

আৰম্ভণি : চিনেমা/উপন্যাসৰ প্রাথমিকতে হিৰ আৰু হিৰোইনেৰে’ল (কেতিয়াবা উৰাজাহাজ)ৰ নির্জন দবাত লগ হয়, কথা হয় তাৰ পিছত কাহিনী আগ বাঢ়ে। কথকতাৰ ইতিহাসত এনে কাহিনী কিমান বাৰ নিৰ্মাণ হৈছে আপুনি হিচাপ কৰিব পাৰিবনে? আনকি লিখাৰ কোনো ধৰণৰ অভিজ্ঞতা নথকা মানুহক বাটত ধৰি যদি হিৰ আৰু হিৰোইনৰ চিনাকি পর্বনিৰ্মাণ কৰিব দিয়া হয় অধিক সংখ্যক লোকেই কিজানি তেনে এটা পৰিস্থিতি সৃষ্টি কৰাৰ উপদেশেই দিব।

সামৰণি : উপন্যাসখনৰ ক্লাইমেক্চত পিয়ালীয়ে ইৰাৱতীড’লফিনৰ মোহনাৰ কোনো এটা সূঁতিত বিচাৰি পালে যদিও পানীৰ মাজৰ ধুমুহা আৰু দুর্ঘটনাৰ বাবে সেই ঠাইৰ বাট হেৰাই পেলাইছিল। তাৰমানে সেই দূর্স্পাপ্য প্ৰানীটোৰ সন্ধান চিৰদিনৰ বাবে হেৰাই গল ?

 কিন্তু তেনে নহ’ল;  কাৰণ পিয়ালীৰ লগত আছিল এটা জিপিএচ আৰু তাইৰ লেপটপৰ সেই জিপিএছটোৰ চফ্টৱেৰততোসময় ভেদে পিয়ালীৰ প্রতিটো দিনৰ প্রতিটো স্থিতি সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। হয়তো ২০০৪ আগত ই ৰোমাঞ্চকৰ ক্লাইমেক্চ আছিল, কিন্তু বর্তমান ই এক অতি সাধাৰণ ঘটনা হৈ পৰিছে। ২০০৭ চনত পঢ়োঁতেই জিপিএচ নামৰ এটা যন্ত্ৰৰ সাম্যক আভাষ মোৰো আছিল , গতিকে উপন্যাসৰ আৰম্ভণিতেই যেতিয়া পিয়ালীৰ হাতত সেই যন্ত্ৰটোঅৱস্থিতি গম পোৱা হৈছিল তেতিয়া তাৰ সম্ভাব্যব্যৱহাৰ কি হব পাৰে তাকো আগতেই অনুধাৱন কৰিব পৰা হৈছিল।

উপ কাহিনী : প্রথম পাঠত উপন্যাসৰ আটাইতকৈ ভাল পোৱা অংশ আছিল ইয়াৰ উপ কাহিনী দুটা। এটা হল সুন্দৰ বনৰ অৰণ্যৰ হিন্দু মুছলিম দুয়োটা সম্রদায়ে মনা বন বিবিৰ আখ্যান  আৰু ইংৰাজী ব্যৱসায়ী ডেনিয়েল হেমিল্টনৰ (১৮৬০-১৯৩৯) প্ৰচেষ্টাতসুন্দৰবন ত গঢ়ি উঠা সৰ্বসম সমাজখনৰ স্মৃতি। কিন্তু সেই সময়তেই মই কিছুমান অৰণ্যপ্রেমী মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিলোঁ। ভাৰতবৰ্ষৰপ্ৰতিখন অৰণ্য ভ্রমণ কৰা মানুহকেইজনে অমিতাভ ঘোষৰ নাম শুনা নাই ,কিতাপো পঢ়া নাই কিন্তু সুন্দৰবন ভ্রমণ আৰু তাৰ মানুহৰ লগত থকা সম্পৰ্কৰ বাবে বনবিবী আৰু সুন্দৰ বনক আপোন কৰা ইংৰাজজনৰ বিষয়ে কিতাপত বৰ্ণনা কৰাৰ দৰেই হুবহু জ্ঞান থকা গম পালো। তেওঁলোকৰ লগত থকা সুন্দৰবন সম্পৰ্কৰ কিতাপতো তেনে কিছু কথাই উল্লেখ আছিল। সুন্দৰভাৱে উপস্থাপন হৈছে যদিও মনত ভাৱ হল সেই উপ কাহিনীত কোনো নতুনত্ব নাই। উপন্যাসৰ আন এটা উপ কাহিনী হল  ১৯৭৯ চনত সুন্দৰ বনৰথিতাপি লোৱা অবৈধ জন বসতিৰ ওপৰত চৰকাৰে কৰা  মরিচঝাঁপি গণহত্যাৰ ওপৰত। সেই বিষয়ে মোৰ জ্ঞান নাছিল। পিছত ইন্টাৰনেট খুচৰি গম পালো বহু বঙালীৰ স্মৃতিত সেই কাহিনী আছে। সেই উপ কাহিনীতো লেখকে ফ্লেশ্ববেক পদ্ধতিত উপন্যাসৰ মাজে মাজে উত্থাপন কৰিছে কানাই উদ্ধাৰ কৰা ডায়েৰিৰ পাথৰ দ্বাৰা। ইয়াৰ বাবে মূল কাহিনীটোৰপ্ৰবাহ ব্যাধিত হোৱা যেন ভাৱ হল।

চৰিত্ৰসমূহ : মূল প্রটাগনিষ্ট পিয়ালী হল বঙালী মূলৰ মাৰ্কিনছাত্ৰী আৰু উপন্যাসখন পিয়ালীৰ দৃষ্টি ভঙ্গীৰে লিখা হৈছে। চেতন ভগতৰ আগতে ভাৰতীয় মূলৰ বেছিভাগ লেখকৰ উপন্যাসত ইউৰোপ আমেৰিকাৰ পাঠকক আত্মীয়তা কৰা প্ৰচেষ্টাৰ অংশ হিচাপে হয় প্রটাগনিষ্ট নহ’লে আন পৰিস্থিতি ইউৰোপ/আমেৰিকাই চিনাক্ত কৰিব পৰা ঘটনা প্ৰবাহ এটা অনুসৰণ কৰা কথাতো  (ইয়ে কিতাপখনৰ ডিষ্টরিবুশ্বনক নিশ্চয় সহায় কৰিব! ) মনে বহু দিনৰ পৰা লক্ষ কৰি আহিছে। সেইতো কোনো ধৰণৰ পাপ নহয়। আজিৰ যুগত প্ৰতিজন শিক্ষিত ভাৰতীয়ৰ বিশ্লেষণৰ দৃষ্টীভঙ্গীৰেই পাশ্চাত্যকৰণ হৈ গৈছে। হাংগৰী টাইডৰ একমাত্র মুখ্য চৰিত্র যিয়ে প্ৰকৃতসুন্দৰ বনৰ অভ্যন্তৰৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব পাৰে সেয়া হল –ফকিৰ। উপন্যাসখনত প্ৰকৃতসুন্দৰ বনৰ মৌলিক বৰ্ণনা পোৱা গল হয় যদিহে কাহিনীতো ফকিৰৰ দ চকুৰে লিখা হল হয়। কিন্তু সেয়া সম্ভৱ নহয় কাৰণ লেখকে ফকিৰৰ জীৱন নির্বাহ কৰা নাই। কৰিছে পিয়লীৰ দৰে এক আধুনিক জীৱন। ফকিৰৰ দৰে মানুহবোৰৰ লগত বার্তালাপ কৰিছে হয় কিন্তু সিঁহতৰ এজন হৈ পৰা নাই। আৰু পৰিলেও তাৰ সমুখত বাধা হৈ নিজৰ বুদ্ধিমত্তা (intellect ) । ফকিৰ আৰু পিয়লীৰ প্ৰকৃতি প্রেম একেই যদিও বুদ্ধিমত্তাৰ (গতিকে চিন্তাৰ সৰলতাৰ) আকাশ পাতাল প্ৰভেদ। ইয়াৰ বাবেই কিজানি কিতাপখনত আহৰণ কৰা অনুভৱ first hand   পর্য্যবেক্ষনৰ জিয়া কাহিনী নহৈ এটা ৰোমাণ্টিকSummer read হে হৈ পৰিল। আৰু হয়তো হয়তো সুন্দৰ বনৰপর্য্যটনৰ বাবে এটা ভাল বিজ্ঞাপন হল।

উপন্যাসখনৰ বহুতো ভাল দিশো আছে (মই এতিয়া ১ নং ফর্মুলা ওলোটাকৈ ব্যৱহাৰ কৰিম, মানে ভালখিনি দুটামান শাৰিতেই সামৰিম) । কিতাপখন পঢ়িও গম পোৱা যায় যে ইয়াক লিখিবলৈ লেখকে বহু পৰিশ্ৰম,ভ্রমণ আৰু অধ্যয়ন কৰিছে। সেইতো সৰহভাগ অসমীয়া লেখকে নকৰে বুলি এটা বদনাম বহুদিনৰ পৰাই উত্থাপিত হৈ আহিছে। এই সহজলভ্য কাৰ্য্যপদ্ধতিএৰি খোজা অসমীয়া লেখক সকলৰ বাবে এই উপন্যাসক এক আর্হি উদাহৰণ হ’ব পাৰে। আন হাতে  কিতাপখন ভাষা , সুন্দৰবন তাৰ অৰণ্য ,মোহনাৰ উপস্থাপনৰ বাবে ইয়াৰ বিষয়ে অলপো জ্ঞান নথকা মানুহ (যেনে মই) , ভ্রমণ বা ভ্রমণ কাহিনী অনুৰাগী পাঠক , নষ্টালজিক বঙালী ভদ্ৰলোক আদিৰ বাবে কিতাপখন নিশ্চয় অতি সুখ পথ্য হব। মোৰ বাবেও হয় । কিন্তু অমিতাভ ঘোষৰ দৰে প্ৰতিস্থিত বিদ্যান লোকৰ পৰা মোৰ প্ৰত্যাশা অলপ বেছি যেন বোধ হয়।

পুনৰ মূল কথালৈ আহোঁ মোৰ অসমীয়া আলোচনীত ইংৰাজী সাহিত্যৰ সমালোচনা হোৱাত একো আপত্তি নাই । কিন্তু সেই প্ৰৱন্ধৰ প্রকাশৰ আৰত উক্ত উল্লেখিত কাৰণ নং ১,২ ,৩ থাকিব নালাগে। আৰু ৩ নং সুত্র (প্রতিস্থিত বিদেশী লেখক সমালোচনাৰ উর্ধত)  সদায় সত্য নহবও পাৰে আৰু তাক সত্য বুলি ধৰি ল’লে এক অহেতুক হীনমন্যতাৰ সৃষ্টি হয় যি সাহিত্যৰ সমালোচনাৰ ধাৰণাৰো বিৰুদ্ধাচৰণ কৰে। তাকে উপস্থাপন কৰিবলৈ গৈ হাংগৰী টাইডক উদাহৰণ হিচাপে লোৱা হল কাৰণ -শগুনৰ শাওত বুঢ়া গৰুৱেই নমৰে যেতিয়া হালোৱা বলধৰ নো কি গৰজ পৰিব?

Published in Prakash_January 2019

\